Słownik pojęć: upadłość konsumencka, egzekucja i oddłużanie (A–Z)

Jak korzystać ze słownika

Hasła są ułożone alfabetycznie. Każda definicja krótko wyjaśnia znaczenie pojęcia. Stan prawny: 24 września 2026 r.

B

Bezskuteczność czynności upadłego

Bezskuteczność czynności upadłego dotyczy nieodpłatnego rozporządzenia majątkiem, na przykład darowizny. Obejmuje też odpłatne czynności z rażącą dysproporcją świadczeń. Czynności dokonane w ciągu roku przed złożeniem wniosku o upadłość są bezskuteczne wobec masy upadłości.

BIK

BIK to Biuro Informacji Kredytowej. Po wygaśnięciu zobowiązania wobec banku lub instytucji pożyczkowej dane mogą być przetwarzane bez zgody klienta nie dłużej niż przez 5 lat. Dotyczy to sytuacji, gdy zwłoka przekroczyła 60 dni, a od poinformowania klienta minęło 30 dni.

W innych przypadkach potrzebna jest zgoda klienta. Zgodę można odwołać.

D

Długi nieumarzalne

Długi nieumarzalne to zobowiązania, których nie umarza się w upadłości konsumenckiej. Należą do nich między innymi alimenty, renty odszkodowawcze, grzywny, sądowe obowiązki naprawienia szkody i zadośćuczynienia, nawiązki i świadczenia pieniężne oraz zobowiązania wynikające ze szkody spowodowanej przestępstwem lub wykroczeniem.

Nie umarza się także umyślnie zatajonych długów, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Domniemanie niewypłacalności

Domniemanie niewypłacalności oznacza, że przyjmuje się utratę zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych, gdy opóźnienie w ich wykonaniu przekracza trzy miesiące.

Dzień układowy

W postępowaniu o zatwierdzenie układu nadzorca układu może obwieścić w KRZ ustalenie dnia układowego. Jeżeli dłużnik nie złoży wniosku o zatwierdzenie układu w ciągu 4 miesięcy, skutki obwieszczenia wygasają.

E

Egzekucja komornicza

Egzekucja komornicza to przymusowe dochodzenie należności przez komornika na podstawie tytułu wykonawczego. Komornik nie bada zasadności ani wymagalności obowiązku objętego tym tytułem.

K

Krajowy Rejestr Zadłużonych (KRZ)

Krajowy Rejestr Zadłużonych to jawny rejestr prowadzony przez Ministra Sprawiedliwości. Ujawnia między innymi osoby, wobec których toczy się lub toczyło postępowanie upadłościowe albo restrukturyzacyjne. Obejmuje też osoby, których egzekucję umorzono z powodu bezskuteczności, oraz dłużników alimentacyjnych zalegających ponad 3 miesiące.

Przez KRZ składa się również pisma w postępowaniu upadłościowym.

Kwota na najem (art. 342a PU)

Jeżeli syndyk sprzedaje mieszkanie lub dom, w którym mieszka upadły, sędzia-komisarz może wydzielić z ceny kwotę na najem. Następuje to na wniosek upadłego, gdy konieczne jest zaspokojenie jego potrzeb mieszkaniowych. Kwota odpowiada przeciętnemu czynszowi najmu za okres od 12 do 24 miesięcy.

Kwota wolna od zajęcia na rachunku

Kwota wolna od zajęcia na rachunku osoby fizycznej wynosi miesięcznie 75% minimalnego wynagrodzenia. W 2026 r. jest to 3604,50 zł łącznie dla wszystkich rachunków.

L

Likwidacja masy upadłości

Likwidacja masy upadłości polega na sprzedaży jej składników przez syndyka. Sprzedaż powinna zaspokoić wierzycieli w jak największym stopniu, z uwzględnieniem kosztów.

O sprzedaży nieruchomości i wartościowych składników syndyk zawiadamia wierzycieli oraz sąd.

M

Masa upadłości

Masa upadłości obejmuje majątek upadłego z dnia ogłoszenia upadłości oraz majątek nabyty w toku postępowania. Służy zaspokojeniu wierzycieli.

Do masy nie wchodzi między innymi mienie wyłączone od egzekucji, część wynagrodzenia niepodlegająca zajęciu oraz część dochodu odpowiadająca 150% kryterium dochodowego z pomocy społecznej.

Mediacja

Mediacja to rozmowy z wierzycielem prowadzone z udziałem mediatora. Ugoda zawarta przed mediatorem i zatwierdzona przez sąd ma moc ugody sądowej. W czasie mediacji bieg przedawnienia jest zawieszony.

N

Nadzorca układu, nadzorca sądowy i zarządca

Nadzorca układu, nadzorca sądowy i zarządca to osoby, które nadzorują lub prowadzą sprawy dłużnika w postępowaniach restrukturyzacyjnych. W postępowaniu sanacyjnym sąd co do zasady odbiera dłużnikowi zarząd i wyznacza zarządcę.

Nieodpłatna pomoc prawna

Nieodpłatna pomoc prawna obejmuje bezpłatne porady prawne i poradnictwo obywatelskie, w tym porady dla osób zadłużonych. Jest dostępna dla osoby, która nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy i złoży takie oświadczenie.

Niewypłacalność

Niewypłacalność to stan, w którym dłużnik utracił zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Jest podstawą ogłoszenia upadłości.

O

Obwieszczenie

Obwieszczenie to publiczne ogłoszenie w KRZ postanowień i informacji z postępowania. Od dnia obwieszczenia nie można zasłaniać się nieznajomością jego treści. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy mimo należytej staranności nie można było się o nim dowiedzieć.

P

Plan spłaty wierzycieli

Plan spłaty wierzycieli ustala sąd. Określa on, w jakim zakresie i przez jaki okres upadły spłaca wierzycieli. Co do zasady plan trwa do 36 miesięcy. Przy umyślnym lub rażąco niedbałym doprowadzeniu do niewypłacalności trwa od 36 do 84 miesięcy.

Po wykonaniu planu sąd umarza pozostałe zobowiązania.

Postępowanie sanacyjne

Postępowanie sanacyjne jest jednym z czterech postępowań restrukturyzacyjnych. Łączy działania służące poprawie sytuacji ekonomicznej dłużnika z zawarciem układu.

Powództwo przeciwegzekucyjne

Powództwo przeciwegzekucyjne to pozew dłużnika o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności. Może dotyczyć między innymi sytuacji, gdy po powstaniu tytułu nastąpiło zdarzenie, przez które zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane, na przykład przedawnienie.

Przedawnienie

Po upływie terminu przedawnienia dłużnik może uchylić się od zapłaty. Zasadniczy termin wynosi 6 lat. Dla świadczeń okresowych i związanych z działalnością gospodarczą wynosi 3 lata. Termin kończy się z końcem roku kalendarzowego.

Wobec konsumenta nie można domagać się zaspokojenia przedawnionego roszczenia.

R

Restrukturyzacja

Restrukturyzacja obejmuje postępowania dla przedsiębiorców niewypłacalnych lub zagrożonych niewypłacalnością. Jej celem jest uniknięcie upadłości przez zawarcie układu z wierzycielami.

Są cztery rodzaje restrukturyzacji: postępowanie o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe i postępowanie sanacyjne.

Restrukturyzacja kredytu w banku

Przy opóźnieniu w spłacie bank informuje o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Na złożenie wniosku jest 14 dni roboczych. Bank uzasadnia odmowę na piśmie.

Rozdzielność majątkowa w upadłości

Rozdzielność majątkowa w upadłości powstaje z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków. Majątek wspólny wchodzi do masy upadłości. Jego podział jest niedopuszczalny.

S

Sędzia-komisarz

Sędzia-komisarz nadzoruje przebieg postępowania upadłościowego i czynności syndyka. Syndyk składa mu sprawozdania co najmniej raz na trzy miesiące.

Skarga na czynności komornika

Skarga na czynności komornika jest środkiem zaskarżenia czynności lub zaniechania komornika. Wnosi się ją w terminie tygodnia do sądu rejonowego za pośrednictwem komornika.

Skarga na czynności syndyka

W upadłości konsumenckiej skargę na czynności syndyka może złożyć upadły, wierzyciel lub inna osoba, której prawo zostało naruszone. Termin wynosi 7 dni. Skargę wnosi się do syndyka, a sąd rozpoznaje ją w ciągu 7 dni.

Sprawozdanie z wykonania planu spłaty

Sprawozdanie z wykonania planu spłaty upadły składa sądowi co roku do końca kwietnia. Wskazuje w nim przychody, spłacone kwoty i nabyty majątek o wartości wyższej niż przeciętne wynagrodzenie. Dołącza kopię zeznania podatkowego.

Niezłożenie sprawozdania może prowadzić do uchylenia planu spłaty.

Syndyk

Syndyk to osoba z licencją doradcy restrukturyzacyjnego, którą sąd wyznacza w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości. Obejmuje majątek upadłego, zarządza nim, zabezpiecza go i likwiduje.

U

Ugoda z wierzycielem

Ugoda z wierzycielem to umowa, w której strony czynią sobie wzajemne ustępstwa. Wierzyciel nie ma obowiązku jej zawarcia. Podpisanie ugody może oznaczać uznanie długu.

Układ

Układ to porozumienie dłużnika z wierzycielami w sprawie sposobu restrukturyzacji zobowiązań. Jest zawierany w postępowaniu restrukturyzacyjnym.

W upadłości konsumenckiej sędzia-komisarz może na wniosek upadłego zwołać zgromadzenie wierzycieli w celu zawarcia układu.

Umorzenie zobowiązań bez planu spłaty

Umorzenie zobowiązań bez planu spłaty następuje, gdy osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że jest on trwale niezdolny do jakichkolwiek spłat. W takim przypadku sąd umarza zobowiązania bez ustalania planu spłaty.

Upadłość konsumencka

Upadłość konsumencka to postępowanie upadłościowe wobec osoby fizycznej, której upadłości nie można ogłosić na zasadach ogólnych. Dotyczy między innymi osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej.

Postępowanie może zakończyć się planem spłaty i umorzeniem długów. Decyzję podejmuje sąd.

Upadły

Upadły to dłużnik, wobec którego sąd ogłosił upadłość. Ma obowiązek wskazać i wydać syndykowi cały majątek oraz dokumenty. Musi też udzielać wyjaśnień.

Uznanie długu

Uznanie długu oznacza przyznanie przez dłużnika, że dług istnieje. Może nim być na przykład podpisanie ugody lub wniosku o raty. Uznanie długu przerywa bieg przedawnienia, który następnie biegnie od nowa.

W

Warunkowe umorzenie zobowiązań

Warunkowe umorzenie zobowiązań może nastąpić, gdy niezdolność upadłego do spłat nie jest trwała. Zobowiązania ulegają umorzeniu po 5 latach od uprawomocnienia postanowienia, jeżeli nikt nie złoży skutecznego wniosku o ustalenie planu spłaty.

Przez ten czas upadły składa coroczne sprawozdania.

Z

Zakaz prowadzenia działalności gospodarczej

Sąd może orzec zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na okres od roku do 10 lat. Może to dotyczyć między innymi osoby, która z własnej winy nie złożyła w terminie obowiązkowego wniosku o upadłość albo ukrywała majątek.

Zawieszenie egzekucji w upadłości

Zawieszenie egzekucji w upadłości następuje z mocy prawa w dniu ogłoszenia upadłości. Dotyczy egzekucji wszczętej wcześniej i skierowanej do majątku wchodzącego do masy upadłości. Egzekucja zostaje umorzona po uprawomocnieniu postanowienia.

Zgłoszenie wierzytelności

Zgłoszenie wierzytelności polega na zgłoszeniu przez wierzyciela należności syndykowi. Odbywa się przez system teleinformatyczny w terminie 30 dni od obwieszczenia w KRZ postanowienia o ogłoszeniu upadłości.

Niektórzy wierzyciele, na przykład alimentacyjni i pracownicy, mogą dokonać zgłoszenia w formie papierowej.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej.