Syndyk w upadłości konsumenckiej — kim jest, co robi i czego może wymagać

Syndyk — krótka odpowiedź

Syndyka wyznacza sąd w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej. Syndyk obejmuje majątek należący do masy upadłości, zarządza nim, zabezpiecza go i prowadzi jego sprzedaż. Nie jest komornikiem ani pełnomocnikiem upadłego lub wierzycieli. Masz obowiązek przekazać mu majątek i dokumenty oraz udzielać potrzebnych wyjaśnień.

Kto to jest syndyk i kto go wyznacza

Syndyk to osoba albo spółka wyznaczona przez sąd do prowadzenia czynności dotyczących masy upadłości.

W upadłości konsumenckiej sąd wskazuje syndyka w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości. Funkcję tę może pełnić osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych i licencję doradcy restrukturyzacyjnego. Syndykiem może być także spółka, jeżeli wymagane licencje mają jej wspólnicy albo członkowie zarządu.

Syndyk musi mieć ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z pełnieniem funkcji. W sprawach dotyczących masy upadłości działa we własnym imieniu, ale na rachunek upadłego. Odpowiada za szkodę spowodowaną nienależytym wykonywaniem obowiązków.

Nadzór nad syndykiem sprawuje sędzia-komisarz. Syndyk składa mu sprawozdania co najmniej raz na trzy miesiące.

Syndyk nie jest komornikiem. Nie reprezentuje też Ciebie ani wierzycieli jako pełnomocnik. Jego rola zaczyna się po wydaniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Jeśli dopiero przygotowujesz się do postępowania, zobacz, co oznacza upadłość konsumencka.

Co robi syndyk w upadłości konsumenckiej

Syndyk obejmuje majątek, sprawdza informacje o sytuacji upadłego, prowadzi likwidację i przygotowuje projekt planu spłaty.

1. Obejmuje i zabezpiecza majątek. Niezwłocznie obejmuje majątek należący do masy upadłości. Następnie zarządza nim, zabezpiecza go i przygotowuje do likwidacji, czyli sprzedaży.
2. Wysyła zawiadomienia i odbiera korespondencję. Zawiadamia o upadłości znanych wierzycieli, komorników prowadzących egzekucje przeciwko upadłemu oraz małżonka upadłego. Informuje również placówki pocztowe. Przesyłki adresowane do upadłego są doręczane syndykowi. Jeżeli przesyłka nie dotyczy masy upadłości, syndyk w ciągu 7 dni zawiadamia o niej upadłego i umożliwia jej odebranie.
3. Sprawdza informacje. Zwraca się do urzędu skarbowego o informacje dotyczące sytuacji majątkowej upadłego, w tym informacje z 5 lat przed złożeniem wniosku. Sprawdza także w Krajowym Rejestrze Sądowym udział upadłego w spółkach z okresu 10 lat. Jeżeli wykryje niezgodności z wnioskiem, informuje sędziego-komisarza.
4. Prowadzi likwidację. Syndyk sam wybiera sposób sprzedaży majątku. Powinien dążyć do zaspokojenia wierzycieli w jak największym stopniu, z uwzględnieniem kosztów. O planowanej likwidacji nieruchomości i wartościowych składników zawiadamia wierzycieli oraz sąd. Wskazuje sposób sprzedaży i minimalną cenę. Może pisemnie upoważnić upadłego do sprzedaży ruchomości należącej do masy.
5. Przygotowuje projekt planu spłaty. Po zgłoszeniu wierzytelności i likwidacji majątku składa sądowi projekt planu spłaty wierzycieli z uzasadnieniem. Jeżeli zachodzą przesłanki umorzenia zobowiązań bez planu spłaty, przekazuje sądowi odpowiednią informację.

Syndyk masy upadłościowej: co wchodzi do masy, a co zostaje

Do masy upadłości zasadniczo wchodzi majątek posiadany w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty później, ale przepisy przewidują ważne wyłączenia.

Masa upadłości służy zaspokojeniu wierzycieli. Ogłoszenie upadłości nie oznacza jednak, że syndyk masy upadłościowej przejmuje wszystko, co otrzymujesz lub posiadasz.

Jeżeli nikt nie pozostaje na Twoim utrzymaniu, wyłączeniu podlega część dochodu odpowiadająca 150% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Kryterium obowiązujące od 1 stycznia 2025 r. wynosi 1010 zł, dlatego wyłączona część to 1515 zł.

Jeżeli utrzymujesz inne osoby, wyłączeniu podlega iloczyn liczby tych osób, powiększonej o Ciebie, oraz 150% kryterium dla osoby w rodzinie. Kryterium to wynosi 823 zł, a 150% tej wartości to 1234,50 zł na każdą osobę.

Przykład: jeżeli upadły utrzymuje dwie osoby, obliczenie obejmuje trzy osoby: upadłego i dwie osoby pozostające na jego utrzymaniu. Wyłączona część dochodu wynosi 3 × 1234,50 zł, czyli 3703,50 zł.

Sędzia-komisarz może na wniosek upadłego albo syndyka określić tę część dochodu inaczej. Bierze wtedy pod uwagę szczególne potrzeby.

Wpływ postępowania na relacje majątkowe małżonków omawiamy w materiale o upadłości konsumenckiej i wspólności majątkowej małżeńskiej.

Czy syndyk może wejść do domu i co sprawdza

Tak, syndyk może uzgodnić z Tobą wejście do domu, jeżeli jest to potrzebne do ustalenia, objęcia i zabezpieczenia majątku.

Syndyk musi jednak ustalić, jaki majątek istnieje i gdzie się znajduje. Może sprawdzać, czy informacje o majątku są zgodne z dokumentami i danymi uzyskanymi z urzędu skarbowego oraz KRS.

Współpraca i uzgodnienie terminu są w Twoim interesie. Możesz przygotować wcześniej listę składników majątku i dokumenty, które potwierdzają ich stan lub własność.

Jeżeli upadły stawia przeszkody przy obejmowaniu majątku, wprowadzenia syndyka w posiadanie dokonuje komornik. Podstawą jest postanowienie o ogłoszeniu upadłości.

Twoje obowiązki wobec syndyka

Masz obowiązek wskazać i wydać syndykowi cały majątek, przekazać wymagane dokumenty oraz udzielać potrzebnych wyjaśnień.

Obowiązek obejmuje dokumenty dotyczące majątku i rozliczeń. Wykonanie tych czynności potwierdzasz w pisemnym oświadczeniu składanym sędziemu-komisarzowi.

Potrzebnych wyjaśnień udzielasz zarówno syndykowi, jak i sędziemu-komisarzowi. Nie powinieneś ukrywać majątku, dochodów ani dokumentów. Nie należy również przepisywać składników majątku na bliskich lub utrudniać syndykowi ich objęcia.

Sędzia-komisarz może postanowić, że bez jego zezwolenia nie możesz opuścić terytorium Polski.

Co grozi za brak współpracy

Brak współpracy może doprowadzić do zastosowania środków przymusu albo umorzenia postępowania.

Sędzia-komisarz może zastosować środki przymusu wobec upadłego, który się ukrywa, ukrywa majątek lub uchybia swoim obowiązkom.

Jeżeli nie wskażesz lub nie wydasz całego majątku, nie przekażesz niezbędnych dokumentów albo w inny sposób nie wykonasz obowiązków, sąd umarza postępowanie. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy uchybienie nie jest istotne albo za dalszym prowadzeniem postępowania przemawiają względy słuszności lub humanitarne.

Umorzenie postępowania oznacza, że w tym postępowaniu nie dojdzie do umorzenia długów.

Pierwszy kontakt z syndykiem — checklista

Do pierwszego kontaktu z syndykiem najlepiej przygotować informacje o majątku, dochodach, kosztach, zadłużeniu i dotychczasowych egzekucjach.

• Przygotuj pełną listę majątku i związanych z nim dokumentów.
• Zbierz dokumenty dotyczące dochodów i kosztów utrzymania.
• Przygotuj umowy kredytów oraz pisma od wierzycieli i komorników.
• Sprawdź dostęp do konta w KRZ.
• Ustal z syndykiem sposób kontaktu i przekazywania dokumentów.
• Zapisuj terminy i najważniejsze ustalenia.
• Nie sprzedawaj ani nie przekazuj niczego z majątku należącego do masy bez zgody syndyka. Upoważnienie do sprzedaży ruchomości powinno być pisemne.
• Pytaj syndyka, jeżeli nie rozumiesz żądania lub nie wiesz, jaki dokument przygotować.

Jeżeli jesteś dopiero przed złożeniem wniosku, pomocna może być instrukcja opisująca, jak ogłosić upadłość konsumencką krok po kroku.

Ile zarabia syndyk i kto za to płaci

Wynagrodzenie syndyka ustala sąd według ustawowych zasad, a upadły nie płaci mu odrębnego honorarium z własnej kieszeni.

Przy ustalaniu wynagrodzenia sąd bierze pod uwagę między innymi fundusze masy upadłości, stopień zaspokojenia wierzycieli, nakład pracy syndyka, trudność postępowania i czas jego trwania.

Wynagrodzenie syndyka wynosi od jednej czwartej do dwukrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale poprzedniego roku. Wartość tę ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego. W szczególnie uzasadnionych przypadkach wynagrodzenie może wynieść do czterokrotności tej podstawy.

Wynagrodzenie i wydatki syndyka są kosztami postępowania. Jeżeli majątek nie wystarcza na ich pokrycie, koszty tymczasowo pokrywa Skarb Państwa. Syndyk otrzymuje wtedy zaliczkę z tych środków.

Więcej informacji znajdziesz w przewodniku wyjaśniającym, ile kosztuje upadłość konsumencka.

Skarga na czynności syndyka

Skargę można złożyć zarówno na czynność syndyka, jak i na brak czynności, którą powinien wykonać.

Prawo do złożenia skargi ma upadły, wierzyciel oraz inna osoba, której prawo zostało naruszone albo zagrożone przez czynność lub zaniechanie syndyka.

Termin wynosi 7 dni. Jeżeli skarżący był obecny przy czynności albo został zawiadomiony o jej terminie, czas liczy się od dokonania czynności. W innych przypadkach termin rozpoczyna się od zawiadomienia o czynności albo od uzyskania o niej wiadomości.

Przy zaniechaniu termin liczy się od dnia, w którym skarżący dowiedział się, że czynność miała zostać wykonana.

Skargę wnosi się do syndyka. Syndyk ma 3 dni na sporządzenie uzasadnienia i przekazanie skargi sądowi upadłościowemu. Nie musi jej przekazywać, jeżeli uwzględni ją w całości. Sąd rozpoznaje skargę w ciągu 7 dni.

Skarga nie wstrzymuje postępowania ani zaskarżonej czynności. Sąd może jednak wstrzymać czynność.

Skarga musi spełniać wymagania pisma procesowego i podlega opłacie. Pisma w postępowaniu wnosi się przez KRZ. Jeżeli potrzebujesz pomocy w przygotowaniu pisma, informacje o dostępnej pomocy znajdziesz na stronie nieodpłatnej pomocy.

Kontakt, korespondencja i KRZ

Kontakt formalny w postępowaniu odbywa się przez system teleinformatyczny, dlatego dostęp do KRZ ma praktyczne znaczenie.

Pisma i postanowienia doręcza się przez system teleinformatyczny. Jeżeli upadły nie ma konta, pisma mogą zostać pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia.

Imię i nazwisko syndyka oraz numer jego licencji znajdziesz w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości i w KRZ. Warto regularnie kontrolować informacje dotyczące postępowania.

Sposób korzystania z systemu omawiamy w poradniku o Krajowym Rejestrze Zadłużonych.

Co dalej: plan spłaty i mieszkanie

Po likwidacji majątku syndyk przygotowuje projekt planu spłaty albo informację o przesłankach umorzenia zobowiązań bez planu.

Szczegółowe zasady opisujemy osobno w materiale o planie spłaty wierzycieli. Jeżeli obawiasz się o lokal lub dom, przeczytaj również omówienie tematu upadłość konsumencka a mieszkanie.

Najczęstsze pytania

Kto to jest syndyk?

Syndyk jest wyznaczany przez sąd w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości. Obejmuje masę upadłości, zarządza nią, zabezpiecza ją i prowadzi likwidację. Nie jest komornikiem ani pełnomocnikiem upadłego lub wierzycieli.

Czy syndyk może wejść do domu?

Syndyk może uzgodnić wejście do domu, jeżeli jest to potrzebne do ustalenia, objęcia i zabezpieczenia majątku. Jeżeli upadły przeszkadza w objęciu majątku, syndyka może wprowadzić w posiadanie komornik.

Ile zarabia syndyk w upadłości konsumenckiej?

Wynagrodzenie ustala sąd. Zasadniczo wynosi ono od jednej czwartej do dwukrotności właściwego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach może sięgnąć jego czterokrotności.

Co syndyk sprawdza po ogłoszeniu upadłości?

Syndyk sprawdza majątek, dokumenty i rozliczenia upadłego. Uzyskuje informacje z urzędu skarbowego, w tym z 5 lat przed złożeniem wniosku, oraz sprawdza w KRS udział upadłego w spółkach z okresu 10 lat.

Czy mogę złożyć skargę na syndyka?

Tak. Skarga przysługuje na czynność i zaniechanie syndyka. Wnosi się ją do syndyka w terminie 7 dni, liczonym w sposób zależny od okoliczności uzyskania informacji o czynności albo zaniechaniu.

Co się stanie, jeśli nie oddam syndykowi dokumentów?

Sąd może umorzyć postępowanie, jeżeli nie przekażesz niezbędnych dokumentów lub nie wykonasz innych obowiązków. Wyjątek dotyczy uchybień nieistotnych oraz sytuacji uzasadnionych względami słuszności lub humanitarnymi. Umorzenie oznacza, że w tym postępowaniu nie dojdzie do umorzenia długów.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej.