Plan spłaty wierzycieli — jak go ustala sąd, ile trwa i co po nim

Plan spłaty wierzycieli — krótka odpowiedź

Plan spłaty wierzycieli określa zakres i okres spłat oraz wskazuje, jaka część zobowiązań może zostać umorzona po wykonaniu planu. Ustala go sąd po zakończeniu odpowiedniego etapu upadłości konsumenckiej, biorąc pod uwagę Twoją sytuację oraz stanowiska uczestników. Plan może trwać do 36 miesięcy albo od 36 do 84 miesięcy, a przy określonym poziomie spłaty może być krótszy. Po prawidłowym wykonaniu planu sąd stwierdza jego wykonanie i decyduje o umorzeniu zobowiązań objętych tą możliwością.

Jak powstaje plan spłaty — krok po kroku

Plan powstaje na podstawie projektu syndyka, stanowisk uczestników i postanowienia sądu.

1. Syndyk przygotowuje projekt. Po upływie terminu do zgłaszania wierzytelności i przeprowadzeniu likwidacji majątku syndyk składa sądowi projekt planu z uzasadnieniem. Jeżeli widzi podstawy do odmowy albo umorzenia bez planu, przekazuje sądowi odpowiednią informację.
2. Projekt otrzymują upadły i wierzyciele. Syndyk doręcza im projekt i wzywa do zajęcia stanowiska w terminie 14 dni.
3. Może odbyć się rozprawa. Rozprawa jest przeprowadzana, jeżeli wniosek o nią złoży upadły, syndyk lub wierzyciel.
4. Sąd ocenia sytuację. Nie jest związany stanowiskiem upadłego ani wierzycieli. Samodzielnie ocenia okoliczności wskazane w przepisach.
5. Sąd wydaje postanowienie. Wymienia w nim wierzycieli objętych planem, dzieli fundusze masy, jeżeli takie są, oraz ustala zakres i okres spłat. Określa też, jaka część zobowiązań sprzed ogłoszenia upadłości zostanie umorzona po wykonaniu planu.
6. Postanowienie zostaje obwieszczone. Przysługuje na nie zażalenie. Wydanie postanowienia kończy postępowanie upadłościowe, a następnie rozpoczyna się etap wykonywania planu.

Sąd ustala również, czy doprowadziłeś do niewypłacalności albo istotnie zwiększyłeś jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. To ustalenie wpływa na długość planu.

Zgłoszenie wierzytelności złożone po przekazaniu projektu planu do sądu pozostawia się bez rozpoznania. Więcej o ramach czasowych całej procedury przeczytasz w omówieniu czasu trwania upadłości konsumenckiej.

Ile trwa plan spłaty wierzycieli

Plan spłaty wierzycieli trwa co do zasady nie dłużej niż 36 miesięcy, ale w określonych sytuacjach może trwać od 36 do 84 miesięcy albo zostać skrócony.

Czasu po upływie 6 miesięcy od ogłoszenia upadłości nie zalicza się, jeżeli dłużnik nie pokryłby w całości kosztów postępowania tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa. Do długości planu nie zalicza się także okresu warunkowego umorzenia.

Od czego zależy wysokość spłat

Zakres spłat zależy od oceny Twoich możliwości zarobkowych, kosztów utrzymania i sytuacji wierzycieli.

Sąd bierze pod uwagę:

• Twoje możliwości zarobkowe,
• konieczność utrzymania Ciebie i osób pozostających na Twoim utrzymaniu,
• potrzeby mieszkaniowe Twoje i tych osób,
• wysokość niezaspokojonych wierzytelności,
• stopień zaspokojenia wierzycieli w postępowaniu.

Potrzeby mieszkaniowe są jednym z ustawowych kryteriów. Osobno omawiamy zależność między upadłością konsumencką a mieszkaniem.

Koszty postępowania tymczasowo poniesione przez Skarb Państwa oraz inne niezaspokojone zobowiązania masy uwzględnia się w planie w pełnej wysokości. Wyjątek jest możliwy, gdy nie pozwalają na to możliwości zarobkowe, konieczność utrzymania lub potrzeby mieszkaniowe. Koszty nieuwzględnione albo niezaspokojone w planie ponosi Skarb Państwa.

Jeżeli utrzymujesz się z emerytury, możesz przeczytać także omówienie dotyczące emerytury i planu spłaty wierzycieli.

Umorzenie bez planu i warunkowe umorzenie

Umorzenie bez planu spłaty jest możliwe, gdy Twoja osobista sytuacja w oczywisty sposób wskazuje na trwałą niezdolność do dokonywania jakichkolwiek spłat.

Jeśli niezdolność do spłat nie jest trwała, sąd może zastosować warunkowe umorzenie. Zobowiązania zostają wtedy umorzone po 5 latach od uprawomocnienia się postanowienia, jeżeli w tym czasie nikt nie złoży skutecznego wniosku o ustalenie planu spłaty.

Przez te 5 lat nie możesz dokonywać czynności prawnych pogarszających swoją sytuację majątkową, chyba że zgodę wyrazi sąd. Musisz też co roku, do końca kwietnia, składać sprawozdanie i dołączać kopię rocznego zeznania podatkowego.

Brak sprawozdania, zatajenie przychodów, dokonanie czynności bez wymaganej zgody albo ukrywanie majątku mogą doprowadzić do uchylenia warunkowego umorzenia. W takim przypadku zobowiązania nie podlegają umorzeniu.

Kiedy sąd odmawia

Sąd odmawia ustalenia planu lub umorzenia, jeżeli celowo doprowadziłeś do niewypłacalności albo istotnie zwiększyłeś jej stopień, na przykład przez trwonienie majątku lub celowe nieregulowanie zobowiązań.

Odmowa następuje także wtedy, gdy w ciągu 10 lat przed złożeniem wniosku prowadzono wobec Ciebie upadłość, w której umorzono zobowiązania. W obu przypadkach sąd może orzec inaczej, jeżeli przemawiają za tym względy słuszności lub humanitarne.

Co wolno, a czego nie w trakcie planu

W trakcie planu nie możesz dokonywać czynności prawnych dotyczących majątku, które mogłyby pogorszyć Twoją zdolność do jego wykonania.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach możesz zwrócić się do sądu o zgodę na taką czynność. Sąd może też zatwierdzić czynność już dokonaną.

W okresie wykonywania planu niedopuszczalne jest wszczęcie egzekucji dotyczącej wierzytelności powstałych przed ustaleniem planu. Wyjątek dotyczy zobowiązań, które nie podlegają umorzeniu.

Plan nie narusza praw wierzyciela wobec Twojego poręczyciela lub współdłużnika. Nie narusza również praw wynikających z hipoteki albo zastawu ustanowionych na majątku osoby trzeciej.

Sprawozdanie z wykonania planu spłaty

Sprawozdanie z wykonania planu spłaty musisz składać sądowi każdego roku do końca kwietnia.

• Termin: do końca kwietnia za poprzedni rok kalendarzowy.
• Zawartość: informacje o osiągniętych przychodach, wykonanych spłatach oraz nabytych składnikach majątku o wartości przekraczającej przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw ogłaszane przez GUS.
• Załącznik: kopia rocznego zeznania podatkowego.

Sprawozdanie pozwala sądowi ocenić wykonywanie obowiązków wynikających z planu. Zatajenie przychodów lub majątku oraz brak sprawozdania mogą stanowić podstawę uchylenia planu.

Nie dajesz rady płacić — zmiana, przedłużenie, uchylenie planu

Jeżeli nie możesz wykonywać planu, możesz złożyć do sądu wniosek o jego zmianę, a w określonych sytuacjach także o uchylenie planu i umorzenie niewykonanych zobowiązań.

Zmiana planu spłaty

Sąd może zmienić plan po wysłuchaniu wierzycieli. Może również przedłużyć termin spłaty o nie więcej niż 18 miesięcy.

Nie zakładaj, że sama zmiana sytuacji automatycznie zmienia obowiązki. Do czasu wydania postanowienia obowiązuje dotychczasowy plan.

Trwały brak możliwości spłaty

Jeżeli brak możliwości wykonywania planu jest trwały i wynika z okoliczności od Ciebie niezależnych, sąd może na Twój wniosek uchylić plan i umorzyć niewykonane zobowiązania. To sąd ocenia, czy te warunki zostały spełnione.

Istotna poprawa sytuacji majątkowej

Zmiana planu może nastąpić także po istotnej poprawie Twojej sytuacji majątkowej, jeżeli wynika ona z innych przyczyn niż wzrost wynagrodzenia za pracę lub dochodów z osobistej pracy. Wniosek może złożyć wierzyciel albo upadły.

Uchylenie planu z powodu naruszeń

W razie niewykonywania planu sąd może uchylić go z urzędu albo na wniosek wierzyciela. Nie musi tego robić, jeżeli uchybienie jest nieznaczne albo przemawiają za tym względy słuszności lub humanitarne.

Podstawą uchylenia może być również:

• niezłożenie sprawozdania w terminie,
• zatajenie przychodów lub majątku,
• dokonanie czynności bez wymaganej zgody sądu,
• ukrywanie majątku.

Po uchyleniu planu z powodu takich naruszeń zobowiązania nie podlegają umorzeniu. W sprawach dotyczących zmiany i uchylenia planu sąd orzeka na rozprawie.

Jeżeli potrzebujesz oceny odnoszącej się do Twojej sytuacji, możesz sprawdzić zasady nieodpłatnej pomocy.

Wykonanie planu i umorzenie długów

Po wykonaniu planu sąd stwierdza jego wykonanie i umarza niewykonane w planie zobowiązania powstałe przed ogłoszeniem upadłości, o ile mogą podlegać umorzeniu.

Umorzenie nie następuje wyłącznie przez dokonanie ostatniej spłaty. Potrzebne jest postanowienie sądu stwierdzające wykonanie planu.

Nie podlegają umorzeniu między innymi:

• alimenty,
• renty odszkodowawcze z tytułu choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci,
• grzywny,
• obowiązek naprawienia szkody i zadośćuczynienie,
• nawiązki oraz świadczenia pieniężne orzeczone przez sąd karny,
• obowiązek naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia,
• zobowiązania, których umyślnie nie ujawniłeś, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Po umorzeniu niedopuszczalna jest egzekucja dotycząca wierzytelności sprzed ustalenia planu. Wyjątkiem pozostają zobowiązania wyłączone z umorzenia.

Dane w Krajowym Rejestrze Zadłużonych przestają być ujawniane po 3 latach od uprawomocnienia się postanowienia o wykonaniu planu.

Najczęstsze pytania

Ile trwa plan spłaty wierzycieli?

Co do zasady plan trwa nie dłużej niż 36 miesięcy. Przy umyślnym doprowadzeniu do niewypłacalności albo rażącym niedbalstwie trwa od 36 do 84 miesięcy. Spłata co najmniej 50% określonych zobowiązań pozwala ustalić plan nie dłuższy niż 2 lata, a spłata co najmniej 70% — nie dłuższy niż rok.

Kto ustala wysokość rat w planie spłaty?

Zakres i okres spłat ustala sąd. Bierze pod uwagę możliwości zarobkowe, koszty utrzymania, potrzeby mieszkaniowe, wysokość niezaspokojonych wierzytelności oraz stopień zaspokojenia wierzycieli.

Czy mogę zmienić plan spłaty, gdy stracę pracę?

Możesz złożyć wniosek o zmianę planu, jeżeli nie możesz się z niego wywiązać. Sąd oceni sytuację po wysłuchaniu wierzycieli i może przedłużyć termin spłaty maksymalnie o 18 miesięcy.

Co grozi za niezłożenie sprawozdania z planu spłaty?

Niezłożenie sprawozdania może doprowadzić do uchylenia planu. Po takim uchyleniu zobowiązania nie podlegają umorzeniu, chyba że sąd odstąpi od uchylenia ze względu na nieznaczne uchybienie albo względy słuszności lub humanitarne.

Jakie długi nie zostaną umorzone po planie spłaty?

Nie podlegają umorzeniu między innymi alimenty, określone renty odszkodowawcze, grzywny, obowiązki naprawienia szkody, zadośćuczynienia, nawiązki i świadczenia orzeczone przez sąd karny oraz określone zobowiązania umyślnie nieujawnione.

Czy komornik może prowadzić egzekucję w trakcie planu spłaty?

W okresie wykonywania planu nie można wszcząć egzekucji dotyczącej wierzytelności powstałych przed jego ustaleniem. Zakaz nie obejmuje zobowiązań, które nie podlegają umorzeniu.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej.