Kto może ogłosić upadłość konsumencką — warunki i przeszkody (2026)

Kto może ogłosić upadłość konsumencką — krótka odpowiedź

Z upadłości konsumenckiej może skorzystać niewypłacalna osoba fizyczna, wobec której nie stosuje się przepisów o upadłości przedsiębiorców. Nie ma minimalnej kwoty ani minimalnej liczby długów. Postępowanie może być prowadzone także przy jednym wierzycielu i bez majątku.

O ogłoszeniu upadłości oraz późniejszym planie spłaty wierzycieli lub umorzeniu zobowiązań decyduje sąd upadłościowy. Więcej o znaczeniu tej procedury przeczytasz w przewodniku po upadłości konsumenckiej.

Upadłość konsumencka jest dla osób prywatnych, nie dla firm

Upadłość konsumencka dotyczy osoby fizycznej, wobec której nie stosuje się przepisów o upadłości przedsiębiorców. Osoba prowadząca działalność gospodarczą korzysta z innej procedury. Nie oznacza to jednak, że zakończenie działalności można oceniać bez sprawdzenia dodatkowych okoliczności.

Wierzyciel może złożyć wniosek o upadłość osoby, która zakończyła działalność, jeżeli od wykreślenia z rejestru nie upłynął rok. Postępowanie toczy się wtedy według przepisów o upadłości konsumenckiej. Podobna zasada dotyczy osoby, która faktycznie prowadziła działalność bez rejestracji. W tym przypadku liczy się rok od zaprzestania działalności.

Jeżeli prowadzisz lub prowadziłeś działalność, przed złożeniem własnego wniosku ustal swoją sytuację. Przepisy przewidują tu szczególne zasady. Warto omówić je z prawnikiem zamiast zakładać, że samo zamknięcie firmy automatycznie otwiera drogę do procedury konsumenckiej.

Warunek podstawowy: niewypłacalność

Podstawowym warunkiem upadłości konsumenckiej jest niewypłacalność, czyli utrata zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Zobowiązanie jest wymagalne, gdy minął już termin jego zapłaty.

Prawo upadłościowe przewiduje domniemanie niewypłacalności, jeżeli opóźnienie w płatnościach przekracza trzy miesiące. Przykładem może być sytuacja, w której od ponad trzech miesięcy nie płacisz części rachunków i rat, ponieważ bieżące dochody nie wystarczają na regulowanie tych zobowiązań.

Trzy miesiące to podstawa domniemania, a nie jedyny element oceny. Najważniejsze jest to, czy rzeczywiście utraciłeś zdolność do płacenia zobowiązań, których termin już minął.

Ile trzeba mieć długów do upadłości konsumenckiej?

Nie ma minimalnej kwoty długu wymaganej do upadłości konsumenckiej. Ustawa nie wskazuje również minimalnej liczby wierzycieli. Liczy się niewypłacalność, a nie sama wartość zadłużenia.

Możliwa jest więc upadłość przy jednym wierzycielu. Nie oznacza to jednak, że sąd automatycznie ogłosi upadłość lub umorzy zobowiązanie. Każda sprawa jest oceniana na podstawie jej okoliczności.

Czy można ogłosić upadłość bez majątku?

Brak majątku nie przekreśla upadłości konsumenckiej, jeżeli wniosek składa dłużnik. Gdy majątek nie wystarcza na koszty postępowania, koszty tymczasowo pokrywa Skarb Państwa.

Inaczej może być, gdy wniosek złożył wyłącznie wierzyciel. W takim przypadku stosuje się przepis pozwalający na oddalenie wniosku z powodu braku majątku.

Opłata od wniosku osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej wynosi 30 zł. Wniosek i pisma składa się co do zasady przez system teleinformatyczny Krajowego Rejestru Zadłużonych. Zobacz także jak wygląda składanie wniosku oraz informacje o kosztach i opłatach.

Co może przekreślić umorzenie długów?

Umorzenie mogą przekreślić przede wszystkim celowe doprowadzenie do niewypłacalności, celowe istotne zwiększenie jej stopnia albo wcześniejsze umorzenie długów w upadłości prowadzonej w ciągu 10 lat przed złożeniem wniosku. Są to okoliczności badane przy decyzji o planie spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań. Nie stanowią same w sobie zakazu złożenia wniosku.

Celowe doprowadzenie do niewypłacalności

Sąd odmawia ustalenia planu spłaty i umorzenia, jeżeli upadły celowo doprowadził do niewypłacalności albo celowo istotnie zwiększył jej stopień. Przykładem może być trwonienie majątku lub celowe nieregulowanie zobowiązań.

Nie należy więc ukrywać majątku, przepisywać go na bliskich ani wyzbywać się go kosztem wierzycieli. Takie działania mogą zostać zbadane i zaszkodzić w postępowaniu.

Wcześniejsza upadłość i umorzenie

Sąd odmawia ustalenia planu spłaty i umorzenia również wtedy, gdy w ciągu 10 lat przed złożeniem wniosku prowadzono wobec Ciebie upadłość, w której umorzono całość lub część zobowiązań. Wyjątkiem może być sytuacja, w której za ponownym oddłużeniem przemawiają względy słuszności lub humanitarne.

Wcześniejsza upadłość nie blokuje więc samego złożenia wniosku, ale może zamknąć drogę do kolejnego umorzenia. Więcej wyjaśnia poradnik o tym, czy można ogłosić upadłość dwa razy.

Umyślność lub rażące niedbalstwo

Jeżeli sąd ustali, że doprowadziłeś do niewypłacalności lub istotnie zwiększyłeś jej stopień umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa, plan spłaty trwa od 36 do 84 miesięcy. W pozostałych przypadkach może trwać do 36 miesięcy.

Nieprawdziwe lub niepełne dane we wniosku

We wniosku składasz oświadczenie o prawdziwości podanych danych. Za nieprawdziwe dane odpowiadasz za wyrządzoną szkodę. Jeżeli informacje są istotnie nieprawdziwe lub niezupełne, sąd umarza postępowanie.

We wniosku trzeba podać między innymi informacje o sprzedaży nieruchomości, akcji i udziałów oraz rzeczy i praw o wartości powyżej 10 000 zł w ostatnich 12 miesiącach. Sprzedaż lub darowizna majątku przed wnioskiem może być widoczna i badana. Przeczytaj więcej o darowiznach przed wnioskiem.

Długi, których upadłość nie usunie

Upadłość konsumencka nie prowadzi do umorzenia między innymi alimentów, grzywien, obowiązku naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa oraz zobowiązań umyślnie nieujawnionych.

Jeżeli większość Twoich długów należy do tych kategorii, upadłość może niewiele zmienić. Szczególne znaczenie mają zobowiązania alimentacyjne.

Czy to dotyczy mnie? Lista kontrolna

Upadłość konsumencka może Cię dotyczyć, jeżeli jesteś niewypłacalną osobą fizyczną, wobec której nie stosuje się przepisów o upadłości przedsiębiorców. Odpowiedz „tak” albo „nie” na poniższe pytania.

• Czy obecnie prowadzisz działalność gospodarczą?
• Czy prowadziłeś działalność gospodarczą lub faktycznie działałeś bez rejestracji?
• Czy utraciłeś zdolność do płacenia zobowiązań, których termin zapłaty już minął?
• Czy od ponad trzech miesięcy nie płacisz części rachunków, rat lub innych wymagalnych zobowiązań?
• Czy masz tylko jednego wierzyciela?
• Czy nie masz majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania?
• Czy w ostatnich 12 miesiącach sprzedałeś lub podarowałeś nieruchomość albo rzeczy lub prawa o wartości ponad 10 000 zł?
• Czy celowo nie płaciłeś zobowiązań lub trwoniłeś majątek?
• Czy w ciągu ostatnich 10 lat umorzono Ci całość lub część długów w upadłości?
• Czy większość Twoich zobowiązań stanowią alimenty, grzywny lub długi związane z przestępstwem?

Odpowiedź „tak” na pytania o niewypłacalność może wskazywać, że procedura konsumencka ma znaczenie w Twojej sytuacji. Odpowiedź „tak” na pytania o działalność, rozporządzanie majątkiem, celowe działania, wcześniejszą upadłość lub szczególne rodzaje długów oznacza, że sprawa wymaga uważnej oceny.

Lista nie przesądza o decyzji sądu. Przed wyborem tej drogi warto sprawdzić, czy upadłość odpowiada Twojej sytuacji, oraz poznać inne drogi wyjścia z długów.

Kiedy warto skonsultować się z prawnikiem?

Konsultacja jest szczególnie potrzebna, gdy prowadzisz lub prowadziłeś działalność gospodarczą, masz mieszkanie albo dom, pozostajesz we wspólności majątkowej małżeńskiej, rozporządzałeś majątkiem, przechodziłeś wcześniejszą upadłość albo masz długi związane z przestępstwem.

Prawnik może pomóc ocenić skutki konkretnych okoliczności. Nie należy zatajać przed nim sprzedaży, darowizn ani wcześniejszych postępowań. Jeżeli nie możesz ponieść kosztu konsultacji, sprawdź zasady nieodpłatnej pomocy prawnej.

Najczęstsze pytania

Czy każdy może ogłosić upadłość konsumencką?

Nie. Procedura dotyczy niewypłacalnych osób fizycznych, wobec których nie stosuje się przepisów o upadłości przedsiębiorców. O ogłoszeniu upadłości decyduje sąd.

Czy można ogłosić upadłość z jednym wierzycielem?

Tak, postępowanie może być prowadzone także wtedy, gdy masz tylko jednego wierzyciela. Nadal konieczne jest jednak spełnienie warunku niewypłacalności.

Czy mogę ogłosić upadłość, jeśli prowadziłem działalność?

Osoba, która prowadziła działalność, powinna przed złożeniem wniosku ustalić swoją sytuację. Przepisy przewidują szczególne zasady dotyczące byłych przedsiębiorców oraz osób faktycznie prowadzących działalność bez rejestracji.

Czy trzeba mieć majątek, żeby ogłosić upadłość?

Nie, jeśli wniosek składa dłużnik. Gdy majątek nie wystarcza na koszty postępowania, koszty tymczasowo pokrywa Skarb Państwa.

Czy można ogłosić upadłość drugi raz?

Można złożyć kolejny wniosek, ale wcześniejsze umorzenie długów może przekreślić ponowne ustalenie planu spłaty i umorzenie. Dotyczy to upadłości prowadzonej w ciągu 10 lat przed nowym wnioskiem, chyba że przemawiają za tym względy słuszności lub humanitarne.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej.