Spis treści
- Mediacja z wierzycielem — krótka odpowiedź
- Jak rozpocząć mediację
- Kim jest mediator i gdzie go szukać
- Poufność mediacji
- Ile kosztuje mediacja i gdzie jest bezpłatna
- Ugoda przed mediatorem — jaki ma skutek
- Mediacja a przedawnienie długu
- Mediacja czy zawezwanie do próby ugodowej
- Jak przygotować się do mediacji
- Najczęstsze pytania
Mediacja z wierzycielem — krótka odpowiedź
Mediacja z wierzycielem jest dobrowolnym sposobem rozmowy o sporze dotyczącym długu. Może odbyć się przed wniesieniem sprawy do sądu, a za zgodą stron także podczas procesu. Postępowanie mediacyjne jest poufne, a wierzyciel nie musi zgodzić się na ugodę. Ugoda zatwierdzona przez sąd ma moc prawną ugody sądowej, a po nadaniu klauzuli wykonalności może być podstawą egzekucji.
Jak rozpocząć mediację
Mediację możesz rozpocząć na podstawie umowy z wierzycielem, wniosku zaakceptowanego przez drugą stronę albo skierowania przez sąd.
Umowa o mediację
W umowie strony określają między innymi przedmiot mediacji oraz mediatora albo sposób jego wyboru. Umowa może zostać zawarta również przez wyrażenie zgody na mediację, gdy druga strona złożyła wniosek o jej przeprowadzenie.
Mediacja w sprawie długu może rozpocząć się przed postępowaniem sądowym. Samo wysłanie propozycji nie zmusza jednak wierzyciela do udziału, ponieważ mediacja jest dobrowolna.
Wniosek do mediatora
Jeżeli mediację wszczyna strona, następuje to z chwilą doręczenia mediatorowi wniosku o przeprowadzenie mediacji. Do wniosku trzeba dołączyć dowód doręczenia jego odpisu drugiej stronie.
Skierowanie przez sąd
Sąd może skierować strony do mediacji na każdym etapie sprawy. Mediacja nie będzie prowadzona, jeżeli strona sprzeciwi się jej w terminie tygodnia od ogłoszenia albo doręczenia postanowienia, chyba że wcześniej wyraziła zgodę.
Skierowania do mediacji nie stosuje się w postępowaniu upominawczym i nakazowym. Wyjątkiem jest sytuacja, w której skutecznie wniesiono zarzuty.
Kim jest mediator i gdzie go szukać
Mediatorem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych i korzystająca w pełni z praw publicznych.
Mediatorem nie może być sędzia. Ograniczenie to nie dotyczy sędziego w stanie spoczynku.
Listy mediatorów i ośrodki mediacyjne mogą prowadzić organizacje pozarządowe oraz uczelnie. Informacje o listach są przekazywane prezesowi sądu okręgowego. W umowie o mediację możesz wspólnie z wierzycielem wskazać mediatora albo ustalić sposób jego wyboru.
Poufność mediacji
Postępowanie mediacyjne nie jest jawne, a jego uczestnicy mają obowiązek zachować w tajemnicy poznane podczas niego fakty.
Strony mogą zwolnić uczestników z obowiązku zachowania tajemnicy. Bezskuteczne jest natomiast powoływanie się później w sądzie na propozycje ugodowe, propozycje wzajemnych ustępstw oraz inne oświadczenia złożone podczas mediacji.
Dzięki temu możesz omawiać możliwe warunki porozumienia bez założenia, że sama propozycja ustępstwa zostanie później skutecznie przywołana w sądzie.
Ile kosztuje mediacja i gdzie jest bezpłatna
Mediator ma prawo do wynagrodzenia i zwrotu wydatków, chyba że zgodził się prowadzić mediację bez wynagrodzenia.
Należności mediatora obciążają strony. Mediator pobiera je bezpośrednio od nich. Przed rozpoczęciem mediacji ma obowiązek poinformować strony o kosztach i sposobie ich pobrania.
Nie ma jednej odpowiedzi na pytanie, ile kosztuje mediacja. Przed jej rozpoczęciem zapytaj o pełne zasady rozliczenia. Nie zakładaj, że koszty zawsze będą dzielone w określony sposób.
Jeżeli nie jesteś w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy, sprawdź możliwość skorzystania z mediacji w systemie nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego.
Ugoda przed mediatorem — jaki ma skutek
Ugoda przed mediatorem po zatwierdzeniu przez sąd ma moc prawną ugody zawartej przed sądem.
Jeżeli strony zawrą ugodę, sąd niezwłocznie przeprowadza postępowanie dotyczące jej zatwierdzenia. Ugodę nadającą się do egzekucji zatwierdza przez nadanie klauzuli wykonalności. W pozostałych przypadkach zatwierdzenie następuje postanowieniem.
| Etap | Skutek |
|---|---|
| Podpisanie ugody przed mediatorem | Sąd przeprowadza postępowanie dotyczące jej zatwierdzenia. |
| Zatwierdzenie przez sąd postanowieniem | Ugoda uzyskuje moc prawną ugody zawartej przed sądem. |
| Zatwierdzenie przez nadanie klauzuli wykonalności | Ugoda staje się tytułem wykonawczym. |
| Niewykonanie ugody | Jeżeli ugoda została zatwierdzona przez nadanie klauzuli wykonalności, wierzyciel może skierować sprawę do komornika bez nowego procesu. |
Ugoda polega na wzajemnych ustępstwach. Przed podpisaniem sprawdź wszystkie obowiązki, terminy i warunki opisane w dokumencie. Pomocne może być omówienie, na co uważać przed podpisaniem ugody z wierzycielem.
Mediacja a przedawnienie długu
Mediacja zawiesza bieg przedawnienia roszczeń objętych umową o mediację przez czas jej trwania.
Oznacza to, że bieg przedawnienia nie rozpoczyna się w tym czasie, a już rozpoczęty ulega zawieszeniu. Zasada dotyczy roszczeń objętych umową o mediację.
Przed zaakceptowaniem warunków sprawdź też, czy ugoda nie oznacza uznania przedawnionego długu. Więcej informacji znajdziesz w poradniku o przedawnieniu długu.
Mediacja czy zawezwanie do próby ugodowej
Mediacja odbywa się przed mediatorem, natomiast zawezwanie do próby ugodowej rozpoczyna postępowanie pojednawcze przed sądem rejonowym.
Wniosek o zawezwanie składa się do sądu rejonowego właściwego dla przeciwnika. Trzeba w nim zwięźle oznaczyć sprawę i przedstawić propozycje ugodowe. Posiedzenie prowadzi jeden sędzia, a zawartą ugodę wciąga się do protokołu.
W przypadku zawezwania bieg przedawnienia roszczeń objętych wnioskiem nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu przez czas postępowania pojednawczego.
W mediacji warunki porozumienia są omawiane przed mediatorem. Może ona zostać podjęta przed procesem albo, za zgodą stron, w toku sprawy. Wybór trybu zależy między innymi od tego, czy druga strona zgadza się na mediację.
Jak przygotować się do mediacji
Do mediacji przygotuj zestawienie długu, dokumenty oraz propozycję spłaty, którą jesteś w stanie realnie wykonać.
- Ustal kwotę i podstawę długu. Zbierz pisma, umowy, zestawienia oraz inne dokumenty dotyczące sprawy. Zobacz też, jak sprawdzić realną wysokość zadłużenia.
- Przygotuj realną propozycję rat. Nie proponuj warunków, których nie będziesz w stanie wykonać.
- Określ przedmiot rozmów. Zapisz, które kwestie wymagają uzgodnienia z wierzycielem.
- Przemyśl możliwe ustępstwa. Ugoda wymaga wzajemnych ustępstw, ale wierzyciel nie ma obowiązku jej zawarcia.
- Sprawdź przedawnienie. Ustal, czy projekt ugody nie oznacza uznania przedawnionego długu.
- Przeczytaj projekt ugody. Zwróć uwagę na wszystkie obowiązki i skutki niewykonania porozumienia.
Oddłużanie przez mediację nie oznacza automatycznego zmniejszenia ani umorzenia długu. Jest sposobem prowadzenia rozmów o ugodzie. Inne możliwości opisuje poradnik o oddłużaniu bez sądu.
Najczęstsze pytania
Czy wierzyciel musi zgodzić się na mediację?
Nie. Mediacja jest dobrowolna, a wierzyciel nie musi też zaakceptować zaproponowanej ugody.
Ile kosztuje mediacja w sprawie długu?
Mediator ma prawo do wynagrodzenia i zwrotu wydatków, chyba że zgodzi się pracować bez wynagrodzenia. Należności obciążają strony, a mediator przed rozpoczęciem informuje o kosztach i sposobie ich pobrania.
Czy ugoda z mediacji jest wiążąca?
Po zatwierdzeniu przez sąd ugoda ma moc prawną ugody sądowej. Jeżeli sąd zatwierdzi ją przez nadanie klauzuli wykonalności, staje się tytułem wykonawczym.
Czy mediacja wstrzymuje przedawnienie długu?
Przez czas mediacji bieg przedawnienia roszczeń objętych umową o mediację nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu.
Czy to, co powiem w mediacji, może zostać wykorzystane w sądzie?
Postępowanie jest poufne. Powoływanie się w sądzie na propozycje ugodowe, propozycje wzajemnych ustępstw i inne oświadczenia złożone podczas mediacji jest bezskuteczne.
Źródła
- Kodeks postępowania cywilnego – tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468 (art. 10, 183¹–183¹⁵, 185)
- Kodeks cywilny – tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1071 (art. 121, 917)
- Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej – tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 44
Niejasne pojęcia i aktualne kwoty sprawdzisz w słowniku pojęć oraz w rejestrze zmian w przepisach.
Każda sytuacja zadłużenia jest inna. Jeśli rozważasz złożenie wniosku o upadłość, toczy się wobec Ciebie egzekucja, masz majątek lub współmałżonka albo prowadzisz działalność – skonsultuj się z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą restrukturyzacyjnym. Bezpłatną poradę uzyskasz w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej.
Materiał ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej.


