Dług w ZUS — układ ratalny, umorzenie składek, przedawnienie i upadłość

Dług w ZUS — krótka odpowiedź

Dług w ZUS może zostać odroczony, rozłożony na raty, umorzony w określonych sytuacjach albo objęty postępowaniem upadłościowym.

ZUS rozpatruje wniosek o raty lub odroczenie z uwzględnieniem możliwości płatniczych dłużnika i stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

Umorzenie składek ZUS nie następuje automatycznie, a przepisy określają sytuacje, w których jest dopuszczalne.

Należności składkowe co do zasady przedawniają się po 5 latach, ale wyjątek dotyczy należności zabezpieczonych hipoteką lub zastawem.

Układ ratalny i odroczenie terminu

ZUS może na Twój wniosek odroczyć termin płatności składek albo rozłożyć zadłużenie na raty.

Podstawą mogą być względy gospodarcze lub inne przyczyny zasługujące na uwzględnienie. Przy rozpatrywaniu wniosku ZUS bierze pod uwagę Twoje możliwości płatnicze oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Odroczenie lub układ ratalny ZUS następuje w formie umowy. Samo złożenie wniosku nie oznacza więc, że warunki spłaty zostały już zmienione.

Od składek rozłożonych na raty nie nalicza się odsetek za zwłokę od następnego dnia po wpływie wniosku. ZUS pobiera natomiast opłatę prolongacyjną na zasadach określonych w Ordynacji podatkowej.

Trzeba pilnować terminów wynikających z umowy. Jeżeli raty nie zostaną spłacone w terminie, pozostała kwota staje się natychmiast wymagalna wraz z odsetkami.

We wniosku warto jasno opisać sytuację i dołączyć dokumenty, które ją potwierdzają. Nie przesądza to o wyniku, ale pozwala ZUS ocenić możliwości płatnicze na podstawie przedstawionych informacji.

Umorzenie składek przy całkowitej nieściągalności

ZUS może umorzyć należności w całości lub części, gdy zachodzi całkowita nieściągalność, z wyjątkiem szczególnej podstawy dotyczącej osób opłacających składki za siebie.

Całkowita nieściągalność występuje tylko w sytuacjach określonych w przepisach. Może chodzić zarówno o brak majątku potwierdzony w egzekucji, jak i o określone skutki postępowania upadłościowego.

Całkowita nieściągalność zachodzi również wtedy, gdy należności nie zostały zaspokojone w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym albo w umorzonym postępowaniu upadłościowym.

Umorzenie składek obejmuje także odsetki, koszty upomnienia i opłatę dodatkową. Wystąpienie przesłanki nie oznacza jednak obietnicy określonego rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie.

Umorzenie składek za siebie mimo braku nieściągalności

Składki ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem mogą w uzasadnionych przypadkach zostać umorzone mimo braku całkowitej nieściągalności.

Ta szczególna podstawa może dotyczyć na przykład osoby prowadzącej jednoosobową działalność, która opłaca składki za siebie. Ma więc znaczenie, gdy problemem jest zadłużenie w ZUS jednoosobowej działalności.

Jest to wyjątek od ogólnej zasady wymagającej całkowitej nieściągalności. Nie oznacza on automatycznego umorzenia ani nie pozwala z góry ocenić wyniku wniosku.

Przedawnienie składek ZUS

Przedawnienie składek ZUS co do zasady następuje po 5 latach od dnia, w którym należności stały się wymagalne.

Ustawa przewiduje zastrzeżenia wpływające na stosowanie tej zasady. Dlatego samego upływu czasu nie należy oceniać bez sprawdzenia sytuacji konkretnej należności.

Należności zabezpieczone hipoteką lub zastawem nie przedawniają się. Po upływie terminu mogą być jednak egzekwowane tylko z przedmiotu zabezpieczenia. Egzekucja jest wtedy ograniczona do wysokości zaległych składek oraz odsetek liczonych do dnia przedawnienia.

Zaległości ZUS spółki a członkowie zarządu

Członkowie zarządu spółki kapitałowej mogą odpowiadać solidarnie za jej zaległości składkowe, jeżeli egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna.

Do należności składkowych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej o odpowiedzialności osób trzecich. Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, jeżeli wykaże przewidziane przesłanki: złożenie wniosku o upadłość we właściwym czasie, restrukturyzację, brak winy albo wskaże mienie spółki.

Odpowiedzialność członka zarządu nie wynika wyłącznie z samego faktu istnienia długu spółki. Znaczenie mają bezskuteczność egzekucji oraz przesłanki uwalniające.

Powiązane zagadnienia omawia poradnik o odpowiedzialności członka zarządu za długi spółki. Jeśli spółka nie ma majątku, pomocne może być również wyjaśnienie dotyczące upadłości spółki z o.o. bez majątku.

Dług w ZUS a upadłość

Dług w ZUS może zostać uwzględniony w postępowaniu upadłościowym, a zaległości składkowe nie są wymienione wśród długów nieumarzalnych w upadłości konsumenckiej.

W podziale funduszy masy upadłości do pierwszej kategorii należą między innymi należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przypadające za trzy ostatnie lata przed ogłoszeniem upadłości.

Upadłość konsumencka a ZUS to dwie powiązane kwestie. Z jednej strony sąd może umorzyć zaległości składkowe w upadłości konsumenckiej. Z drugiej strony samo ogłoszenie takiej upadłości jest przesłanką całkowitej nieściągalności na potrzeby umorzenia przez ZUS.

Żaden z tych mechanizmów nie oznacza gwarancji umorzenia w konkretnej sprawie. Rozstrzygnięcie zależy od właściwego postępowania i jego wyniku.

W przypadku jednoosobowej działalności składki są długami osoby fizycznej. Po wykreśleniu działalności z CEIDG możliwa jest upadłość konsumencka. Więcej informacji znajdziesz w poradniku o upadłości JDG i majątku prywatnym.

Osobne omówienie dotyczy długów nieumarzalnych w upadłości. Jeżeli obok zaległości składkowych masz również zobowiązania podatkowe, możesz przeczytać poradnik o długach podatkowych.

Od czego zacząć

Zacznij od ustalenia wysokości i rodzaju zaległości oraz od odpowiedzi na pisma otrzymane z ZUS.

1. Sprawdź dokumenty. Ustal, jakich składek i okresów dotyczy zadłużenie.
2. Oceń możliwość regularnej spłaty. Jeżeli możesz płacić raty, rozważ wniosek o układ ratalny ZUS lub odroczenie terminu.
3. Uzasadnij wniosek. Opisz swoją sytuację i dołącz dokumenty, które ją potwierdzają.
4. Pilnuj terminów. Niedotrzymanie terminów rat powoduje natychmiastową wymagalność pozostałej kwoty wraz z odsetkami.
5. Sprawdź podstawy umorzenia. Zwróć uwagę na całkowitą nieściągalność oraz szczególną podstawę dotyczącą składek opłacanych za siebie.
6. Nie ignoruj postępowania. Reaguj na korespondencję ZUS, sądu i organów egzekucyjnych.

Jeżeli potrzebujesz pomocy w ocenie dokumentów, możesz sprawdzić zasady nieodpłatnej pomocy prawnej.

Najczęstsze pytania

Czy ZUS może rozłożyć zaległe składki na raty?

Tak, ZUS może na wniosek dłużnika rozłożyć należności na raty ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie.

Rozłożenie długu na raty następuje w formie umowy. Od składek objętych ratami nie nalicza się odsetek za zwłokę od następnego dnia po wpływie wniosku. ZUS pobiera opłatę prolongacyjną.

Kiedy ZUS umarza zaległe składki?

ZUS może umorzyć zaległe składki w całości lub części przy całkowitej nieściągalności, a w szczególnych przypadkach także składki osoby opłacającej je za siebie.

Całkowita nieściągalność może wynikać między innymi z braku majątku stwierdzonego w egzekucji, określonych skutków postępowania upadłościowego lub ogłoszenia upadłości konsumenckiej.

Po ilu latach przedawniają się składki ZUS?

Składki ZUS co do zasady przedawniają się po 5 latach od dnia, w którym stały się wymagalne.

Nie przedawniają się należności zabezpieczone hipoteką lub zastawem. Po upływie terminu mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu zabezpieczenia, w ustawowo określonym zakresie.

Czy upadłość konsumencka umarza dług w ZUS?

Dług w ZUS może zostać umorzony decyzją sądu w upadłości konsumenckiej, ponieważ zaległości składkowe nie są na liście długów nieumarzalnych.

Nie oznacza to automatycznego umorzenia w każdej sprawie. Ogłoszenie upadłości konsumenckiej stanowi również przesłankę całkowitej nieściągalności na potrzeby umorzenia przez ZUS.

Czy członek zarządu odpowiada za składki spółki?

Członek zarządu spółki kapitałowej może odpowiadać solidarnie za zaległości składkowe spółki, gdy egzekucja wobec niej jest bezskuteczna.

Może uwolnić się od odpowiedzialności, jeżeli wykaże jedną z przewidzianych przesłanek, w tym wniosek o upadłość we właściwym czasie, restrukturyzację, brak winy albo wskaże mienie spółki.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej.